وي گفت: علي‌رغم وجود كتاب‌ها و سند‌هاي بسياري كه در عرصه فرهنگ و نشر وجود دارد، تعداد خوانندگان اندك است. چرا كه زبان در حال پيشروي به سمت معيار استاندارد ويژه‌اي است كه زبان‌هاي اردو و انگليسي را بعنوان زبان رايج، مطرح سازد. از اين‌رو زبان بلوچي كم كاربردتر شده است.

    استاد دانشگاه اوپسلا، كه خود به زبان‌های فارسی،  آلماني، فرانسه و انگليسي مسلط است در اين جلسه، با اشاره به اينكه تز دكتراي خود را به زبان بلوچي ارائه داده افزود: آموختن زبان بلوچي را در پاكستان آغاز كردم و پس از آن با فراگيري زبان فارسي، آن را دنبال كردم، تا جايي كه تصميم به سرودن شعر به زبان بلوچي گرفتم و اين را عمل كردم.

     وي گفت: در سال 1990، بي‌نظير بوتو، با روي كار آمدنش در سياست‌هاي دولت، اجازه تدريس زبان بلوچي در مدارس را صادر كرد. چرا كه اگر قرار است زبان‌هاي يك قوم از بين نرود، اتخاذ يك سري سياست توسط دولت ضروري است.

   اين استاد دانشگاه در ادامه با اشاره به اينكه بي‌سوادي افراد علي‌الخصوص دختران در پاكستان، سبب قوي‌تر ماندن زبان بلوچي شده افزود: اين درست نيست كه زباني به دليل بي‌سوادي در يك كشور حفظ شود. خوشبختانه در بلوچستان ايران، افراد با كناره‌گيري از مشاغل مال‌داري، كشاورزي و شغل‌هاي سنتي، به مشاغلي همچون پزشكي، معلمي و در مجموع شغل‌هاي خدماتي علاقه نشان مي‌دهند و اين امر سبب شده جامعه به سوي اقتصاد خدماتي پيش رود.

     خانم كارينا جهاني خاطر‌نشان كرد: اين كلمات هستند كه زبان را مي‌سازند و وقتي يك زبان كه تاريخ نوشتاري ندارد به يك جامعه جديد برخورد مي‌كند، به علت كمبود لغات با مشكل مواجه مي‌شود. به طور مثال بلوچ‌ها، هر آنچه در مدرسه مي‌آموزند به زبان فارسي است و كاربرد كلمات بلوچي هم در محاوره‌ها، به صورت ناقص صورت مي‌گيرد كه اين امر سبب تخريب زبان بلوچي مي‌شود. تنها در صورتي كه بخواهند متعصب برخورد كنند يا در بحث و جدل‌ها از زبان بلوچي استفاده مي‌كنند، آن هم به شكلي كه با كاربرد كلمات فارسي و فعل بلوچي، منظور خود را بيان مي‌كند كه اين نيز به نوبه خود سبب تخريب زبان بلوچي مي‌شود وي ادامه داد: در ايران شصت زبان وجود دارد از جمله عربي، تركمني، آذري، تركي و غيره كه بسياري از آنها فاقد زبان نوشتاري‌اند و اين آنها را به فراموشي مي‌سپارد، در صورتي كه زباني مثل كردي خود اقدام به ساخت زبان نوشتاري نموده‌اند كه اين امر زبان كردي را از خطر نابودي حفظ مي‌كند.

   خانم جهاني گفت: در صورتي كه دو زبان مانند فارسي و بلوچي به يكديگر نزديك باشند مي‌توان هم‌زمان آنها را به كودك آموخت و صدا‌ها و زبان‌هاي مختلف را به او شناساند.

   وي تأكيد كرد: نجات زبان‌ها كاري سخت و غير ممكن است و يونسكو در اين خصوص پنجاه درصد اعلام خطر كرده، بطوري كه هم‌اكنون زبان‌شناسان نگران از بين رفتن يك زبان هستند.  ‌    

                                        کارینا جهانی               

                           روبیک جهانی همسر کارینا

کارینا جهانی در جمع پژوهشگران پژوهشکده مردم شناسی